Nazwa "bonie" dla wielu osób brzmi tajemniczo. Jeśli również zastanawiasz się czym one są, przeczytaj koniecznie nasz artykuł, w którym opisujemy ten element architektoniczny.
Elewacja naszego domu to jego najlepsza wizytówka. Pięknie i estetycznie wykończona już z zewnątrz robi wrażenie zadbanego i gustownego mieszkania. Jednym z elementów zdobienia elewacji są bonie - które, choć na myśl przywołują ozdoby lat 90. oraz początku XXI wieku wciąż budzą zachwyt. Co tu kryć - dzięki nim dom nabiera i wdzięku, i charakteru. Jednak zapewne wielu z Was zadaje sobie pytanie: "Bonie, co to?". Jako znawcy tematu spieszymy z odpowiedzią w poniższym artykule.
Bonie to nic innego jak równolegle żłobienia w fasadach muru, które zwykło wykonywać się w narożach budynków, czasem także wokół okien czy drzwi. Poziome, prostokątne paski modelowane w grubym tynku sprawiają, że dom wygląda inaczej niż te w sąsiedztwie, a jednocześnie sprawia wrażenie przemyślanego projektu. To gratka dla wszystkich, którzy uwielbiają domy z pomysłem. Nazwa bonie dała też początek powstania metody, a raczej techniki stosowanej w budownictwie, jaką jest boniowanie. Bardzo łatwo więc wydedukować, iż boniowanie jest to nic innego jak kształtowanie w elewacji wzorów, które w zamierzeniu mają naśladować kamienne płyty, czyli bonie właśnie.
Skoro odpowiedzieliśmy już na pytanie, co to są bonie, warto przejść do metod ich wykonywania. To zadanie najlepiej powierzyć profesjonaliście, który zadba o prawidłowe ich ułożenie lub wycięcie. By boniowanie wyglądało estetycznie, a i same żłobienia prezentowały się w idealnych, poziomych liniach potrzeba niemałego doświadczenia. Amatorom zdecydowanie odradzamy samodzielną pracę. Jedną metod jest wycinanie odpowiednich rowków w warstwie ociepleniowej budynku. Można robić to zarówno w styropianie, jak i wełnie mineralnej. Zdecydowanie łatwiej jednak jest zająć się kształtowaniem boni w styropianie. Wycina się je wtedy za pomocą narzędzi (wyrzynarka, nóż termiczny, boniarka), a następnie mocuje w nich specjalne listwy PCV, które umożliwiają wykonanie boni o idealnie równych krawędziach. Inną metodą boniowania, nieco łatwiejszą, jest po prostu dodanie kolejnej warstwy ocieplenia, zamiast wycinania tej pierwszej. Wystarczy tylko zachować równe odstępy pomiędzy nakładaną na siebie kolejną warstwą styropianu, następnie zaś zamontować narożne listwy z siatką i wykończyć elewację zgodnie z przyjętym przez fachowca systemem. Należy jednak pamiętać, by niezależnie od wybranej metody wzmocnić je siatką z włókna szklanego i wykończyć mineralną masą szpachlową, tak jak przy tradycyjnym dociepleniu budynku. Najprostszą i najmniej pracochłonną z metod pozostaje jednak naklejanie gotowych elementów. Mogą to być np. bonie narożne, wykonane z utwardzonego styropianu zabezpieczonych fabrycznie tynkiem, które można stosować zarówno na mur, jak i na warstwę ocieplenia.
Po nałożeniu takiego prefabrykatu i wyschnięciu kleju montażowego wystarczy w zasadzie uszczelnić połączenia pomiędzy naklejanymi elementami dekoracyjnymi, a potem pomalować je na wybrany kolor.
Boniowanie to uniwersalna technika wykorzystywana zarówno w klasycznym, jak i nowoczesnym budownictwie, która ma za sobą dosyć długą tradycję. Już kilka wieków temu bonie były ozdobnym elementem pałaców i kamienic. Występowały także na dworach bogatszych właścicieli ziemskich. Wtedy wykonywano je głównie w narożach budynków i ewentualnie wokół okien czy drzwi. Dzięki temu uzyskiwano wrażenie większej ciężkości budynku - mocniej osadzony w otoczeniu sprawiał wrażenie wręcz monumentalnej budowli. Wcześniej jednak bonie występowały jako głębsze żłobienia w formie spoiny, która miała naśladować elewację z kamienia. Z kolei wykonywane na murach obronnych miały za zadanie uwypuklić ich mocny, trwały charakter. Bonie stosowane obecnie zyskują na znaczeniu jako element sztukaterii elewacyjnej.
Bonie to równoległe żłobienia w fasadach muru, wykonywane najczęściej w narożach budynków, a także wokół okien czy drzwi. Zostały stworzone po to, aby wizualnie naśladować układ kamiennych płyt na elewacji.
Boniowanie to technika budowlana polegająca na kształtowaniu w elewacji wzorów przypominających bonie. Ze względu na konieczność zachowania idealnie poziomych i równych linii, prace te najlepiej powierzyć doświadczonemu profesjonaliście.
Można to zrobić na trzy sposoby: poprzez wycinanie rowków w warstwie ociepleniowej (np. w styropianie), dodanie kolejnej warstwy ocieplenia z pozostawieniem równych odstępów, lub najłatwiejszą metodą – poprzez przyklejanie gotowych elementów (prefabrykatów).
Gotowe bonie mocuje się do muru lub ocieplenia za pomocą odpowiedniego kleju montażowego. Po jego wyschnięciu wystarczy dokładnie uszczelnić połączenia między elementami dekoracyjnymi i pomalować je na wybrany kolor.
Bonie nadają budynkowi wdzięku, charakteru i sprawiają wrażenie przemyślanego projektu. Historycznie nadawały one budowlom optycznej ciężkości i monumentalności, co również współcześnie pozwala wyróżnić dom na tle sąsiednich posesji.
Aby skutecznie zamontować gzyms elewacyjny, należy oczyścić podłoże, precyzyjnie dociąć profile pod kątem 45 stopni w narożnikach, a następnie przykleić je za pomocą dedykowanej masy klejącej, dbając o szczelne wypełnienie spoin. Kluczowe jest zachowanie ciągłości izolacji oraz precyzyjne wykończenie styków masą naprawczą lub uszczelniaczem StoSeal F505, co zapobiega pęknięciom i wnikaniu wilgoci pod dekorację.
Wybór odpowiednich listew elewacyjnych zależy od ich przeznaczenia architektonicznego – wyróżniamy listwy okienne i drzwiowe (opaski), gzymsy zewnętrzne (gzymsy nadokienne, cokołowe, wieńczące) oraz bonie elewacyjne (bonie proste, narożne i pasowe). Kluczowe jest dopasowanie profilu do stylu budynku, gdzie proste, geometryczne formy dedykowane są nowoczesnym realizacjom, a bogato zdobione detale idealnie wpisują się w architekturę klasyczną i dworkową.
Aby dobrać sztukaterię do stylu skandynawskiego, postaw na minimalizm i proste, geometryczne formy, które podkreślą funkcjonalność wnętrza bez jego przytłoczenia. Wybieraj gładkie listwy przypodłogowe o wysokości 8-12 cm oraz proste listwy sufitowe w kolorze białym, aby optycznie powiększyć przestrzeń i zachować charakterystyczną dla Północy jasność.
